Inleiding

Op initiatief van Het Groene Podium zijn enkele initiatieven geformuleerd om binnen de Gemeenten Lingewaard en Overbetuwe het streven naar Duurzaamheid en Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen concreet te maken. Eén van deze initiatieven betreft de oplevering van een cluster duurzame woningen.

Voor de realisatie is samenwerking gezocht met zo veel mogelijk lokale partners die antwoord geven en zelfs anticiperen op de meest actuele respectievelijk toekomstige duurzaamheidscriteria die gelden voor de bouw en het gebruik van woningen.

Blijvend zullen we in de zoektocht naar duurzame oplossingen geconfronteerd worden met nieuwe “best practices” en voortschrijdende inzichten. Het is daarbij van belang zoveel mogelijk te anticiperen op trends en ontwikkelingen zodat in de keuzes van nu geen toekomstige oplossingen worden uitgesloten.

In een op integrale duurzaamheid gericht ontwerpproces worden naar onze overtuiging bij voorkeur alle stakeholders voor ontwerp, realisatie, onderhoud en gebruik vooraf expliciet betrokken en geconsulteerd. Per stap en overall zal een integraal zicht op de kosten suboptimalisaties voorkomen en integraal optimale oplossingen bevorderen: helderheid over de stichtingskosten en helderheid over (toekomstige) gebruiks- en onderhoudskosten en helderheid over de verhouding tussen deze kosten.

Woningen

De kernbasisvoorwaarden waar de woningen aan voldoen zijn:

• Woning voldoet aan de toekomstige eisen ten aanzien van duurzaamheid en wellbeing voor de gebruikers/bewoners
• Een hogere kwaliteit dan in het bouwbesluit wordt geeist: beter qua EPC, luchtdichtheid, isolatie en toegepaste materialen
• En toch tegen concurrerende stichtingskosten en een zo laag mogelijke woonlast voor de bewoner/gebruiker. 
• In een woonlastenberekening zullen deze woningen beter presteren dan gebruikelijke toegepaste woningen
• In de keuze voor materialisering wordt rekening gehouden met het minimaliseren van de onderhoudslast
• Het uiteindelijke doel (een laag energieverbruik en een lage woonlast) is belangrijker dan de score in een beoordelingsmethodiek
• Een korte bouwtijd en een minimum aan afval resp. afvalkosten
• Het uit te werken concept zal geen toekomstige keuzes uitsluiten

Met het eindresultaat streven we naar een energieneutrale woning, waarbij een beoordelingsmethodiek, zoals BREEAM (zie WWW.BREEAM.nl) , GPR (zie www.GPRgebouw.nl) en de CO₂ Prestatie ladder (www.SKAO.nl) transparant maken, welke keuzes daarin gemaakt zijn.

Resultaten
Uitgangspunt is het creëren van woningen die energieneutraal zijn. Het lijkt aantrekkelijk om een label of de EPC als uitgangspunt te nemen, maar beide methoden staan die doelstelling in de weg. Derhalve zal vooraf transparant en stevig gefundeerd duidelijk worden welke keuzes zijn gemaakt en wat de opbrengsten daarvan zijn.

Technische principes
Toepassing van laagtemperatuurverwarming is uitgangspunt binnen de woningen, niet alleen ten behoeve van een hoger rendement (nodig om de energielast te minimaliseren) maar ook vanwege het hoge comfort zowel voor het verwarmen als voor koeling. Uiteraard zullen de woningen goed geïsoleerd zijn en goed kierdicht.

Door slecht uitgevoerde projecten heeft balansventilatie een slechte naam gekregen. Dit laat onverlet dat, mits goed uitgevoerd, het principe van dit systeem prima toepasbaar is. Daarbij zal het natuurlijk gewoon mogelijk blijven om ramen te openen omdat de ervaring van de bewoners voorop blijft staan.

Prijsbeleid
De provincie Gelderland heeft er blijk van gegeven belang te hechten aan de woonlasten-benadering. Normaal gesproken gelden strikte voorwaarden aan bijvoorbeeld de verkoopprijzen van starterswoningen. Inmiddels zijn voorbeelden beschikbaar waarin de provincie op basis van een woonlastenberekening meegaat in de redenatie dat een energiezuinige of –neutrale woning duurder mag zijn in aanschaf, omdat de woonlasten immers structureel lager zijn.

Wijkniveau

De indeling van de wijk, aanleg van de infrastructuur, de bepaling van het groen en de ligging van de woningen zijn belangrijke randvoorwaarden vooraf, die invloed hebben op beheren en beheersen van de energiestromen.

Dit vergt vanuit de klant ook de bereidheid om deze invloeden mee te willen wegen in de vaststelling van de locatie. Hierbij valt te denken aan de ruimtelijke indeling van een plan in relatie tot een bestemmingsplan maar aan gekozen oplossingen in relatie tot een vigerend kwalitatief woonprogramma. Het bereiken van uitzonderlijke resultaten vergt een andere benadering, één die veelal onbekend is gemeentelijke organisaties.

Inhoudelijk zal op wijkniveau een oplossing gekozen worden die flexibel is in de toe te passen duurzame opwekkers van energie. Door opwekking, buffering en afgifte van elkaar te scheiden, ontstaat de benodigde flexibiliteit waarbij niet op voorhand gekozen hoeft te worden voor oplossingen per woning of een centraal systeem.  In de uit te werken business case kan deze keuze definitief worden gemaakt.

Aanpak

Voor de realisering van het project zullen de volgende fasen samen en in nauwe afstemming met de klant en waar mogelijk de toekomstige worden doorlopen:

• Vinden van een opdrachtgever met interesse in het concept
• Definitiestudie voor opdrachtgever
• Vaststellen uitgangspunten
• Vaststellen locatie
• Opstellen programma van eisen en wensen
• Beschrijving energieconcept
• Formeren van integraal ontwerpteam

Uitgaande van een groene weide situatie:

• Schetsontwerp
  • Globale invulling van de locatie (telmodel)
  • Schetsontwerp van de woningen
  • Principewerking van de energetische installaties
  • Voorlopig en definitief ontwerp
    • Opstellen stedebouwkundige invulling voor eventuele bestemmingsplanwijziging
  • Voorlopig en definitief ontwerp voor bouwvergunningsaanvraag
  • Voorbereiding realisatie
    • Inrichten consortium
    • Voorbereiden contractering
  • Projectbegeleiding in de realisatie
  • Oplevering

Planning

Onderdeel van de aanpak is een industriële benadering die faalkosten voorkomt en bouwtijden fundamenteel verkort. Met deze uitgangspunten is het prima mogelijk een traject als bovenstaand omschreven in ca. 10 maanden te doorlopen. Een en ander is weergegeven in onderstaande tabel. Deze planning staat los van eventueel te voeren gemeentelijke procedures.

Initiatief

Dit conceptvoorstel  is een antwoord van de samenwerkende partners, VBI, Plegt-Vos, MW-Energie en Sneller Duurzaam op de doelstelling van Het Groene Podium (www.hetgroenepodium.nl) om in 2012 in het gebied Lingewaard en Overbetuwe duurzame woningen te realiseren.